આજે હું આર્ટીકલ Lal Bahadur Shastri Biography Essay In Gujarati 2024 લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી જીવનચરિત્ર પર નિબંધ વિશે લખીશ. મહાત્મા ગાંધી વિશે જાણવા માટે Lal Bahadur Shastri Biography Essay In Gujarati 2024 લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી જીવનચરિત્ર પર નિબંધ આર્ટિકલ વાંચો. હું આશા રાખું છું કે દરેક વિદ્યાર્થીઓને જોઈતી માહિતી Lal Bahadur Shastri Biography Essay In Gujarati 2024 લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી જીવનચરિત્ર પર નિબંધ આર્ટીકલ માંથી મળી રહે.
ભારતના બીજા વડાપ્રધાનની પુણ્યતિથિ 11 જાન્યુઆરીએ મનાવવામાં આવે છે, આ દિવસે 1966માં ઉઝબેકિસ્તાનના તાશ્કંદમાં તેમનું અવસાન થયું હતું. તેમણે 30 થી વધુ વર્ષો દેશને સમર્પિત કર્યા હતા અને તેઓ મહાન પ્રામાણિક અને સક્ષમ વ્યક્તિ તરીકે જાણીતા થયા હતા. તે મહાન આંતરિક શક્તિ, નમ્ર અને સહનશીલ માણસ હતો. તેઓ લોકોની ભાષા સમજતા હતા અને દેશની પ્રગતિ માટે વિઝન ધરાવતા હતા.
![Lal Bahadur Shastri Biography Essay In Gujarati 2023 લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી જીવનચરિત્ર પર નિબંધ](https://thegrandaizawl.com/wp-content/uploads/2023/06/1569987803.jpg)
Lal Bahadur Shastri Biography Essay In Gujarati 2024 લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી જીવનચરિત્ર પર નિબંધ
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીનું પ્રારંભિક જીવન Early Life of Lal Bahadur Shastri :-
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીનો જન્મ 2 ઓક્ટોબર, 1904ના રોજ મુગલસરાઈ, સંયુક્ત પ્રાંત આગ્રા અને અવધ, બ્રિટિશ ભારત (હવે ઉત્તર પ્રદેશ)માં થયો હતો. લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના પિતા શારદા પ્રસાદ શ્રીવાસ્તવ હતા, જેઓ અલ્હાબાદ ખાતે મહેસૂલ કચેરીમાં ક્લાર્ક બનતા પહેલા શાળાના શિક્ષક હતા. તેમની માતા રામદુલારી દેવી હતી. તે બીજું બાળક હતું. તેમની એક મોટી બહેન કૈલાશી દેવી અને નાની બહેન સુંદરી દેવી હતી.
Also Read મહાત્મા ગાંધી પર નિબંધ 2022 Mahatma Gandhi Essay in Gujarati
જ્યારે લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી છ મહિનાના હતા ત્યારે તેમના પિતા બ્યુબોનિક પ્લેગની મહામારીમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા. લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી અને તેમની બહેનો તેમના પિતાના અવસાન પછી તેમના દાદા મુન્શી હજારી લાલના ઘરે મોટા થયા હતા.શાસ્ત્રીએ ચાર વર્ષની ઉંમરે મુગલસરાઈમાં ઈસ્ટ સેન્ટ્રલ રેલ્વે ઈન્ટર કોલેજમાં મૌલવી, બુધન મિયાંના આશ્રય હેઠળ તેમનું શિક્ષણ શરૂ કર્યું. તે છઠ્ઠા ધોરણ સુધી ત્યાંનો વિદ્યાર્થી હતો.લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીએ વારાણસીની હરીશચંદ્ર હાઈસ્કૂલમાં સાતમા ધોરણની શરૂઆત કરી હતી.
સંક્ષિપ્ત જીવનચરિત્ર A brief biography :-
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીએ મુગલસરાઈ અને વારાણસીમાં ઈસ્ટ સેન્ટ્રલ રેલવે ઈન્ટર કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે 1926માં કાશી વિદ્યાપીઠમાંથી સ્નાતક પૂર્ણ કર્યું. તેમને સ્નાતકની ડિગ્રી પુરસ્કારના ભાગરૂપે વિદ્યા પીઠ દ્વારા “શાસ્ત્રી” એટલે કે “વિદ્વાન” નું બિરુદ આપવામાં આવ્યું. પરંતુ આ ખિતાબ તેના નામે થઈ ગયો. શાસ્ત્રી મહાત્મા ગાંધી અને તિલકથી ખૂબ પ્રભાવિત હતા.
તેમના લગ્ન 16 મે 1928ના રોજ લલિતા દેવી સાથે થયા. તેઓ લાલા લજપત રાય દ્વારા સ્થાપિત સર્વન્ટ્સ ઑફ પીપલ સોસાયટી (લોક સેવક મંડળ)ના આજીવન સભ્ય બન્યા. ત્યાં તેમણે પછાત વર્ગના ઉત્થાન માટે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું, અને પછીથી તે સોસાયટીના પ્રમુખ બન્યા.
1920 દરમિયાન, શાસ્ત્રીજી ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળમાં જોડાયા, જેમાં તેમણે અસહકાર ચળવળમાં ભાગ લીધો. અંગ્રેજો દ્વારા તેમને થોડા સમય માટે જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.1930 માં, તેમણે મીઠાના સત્યાગ્રહમાં પણ ભાગ લીધો હતો, જેના માટે તેઓ બે વર્ષથી વધુ સમય સુધી જેલમાં રહ્યા હતા. 1937માં તેઓ યુ.પી.ના સંસદીય બોર્ડના સંગઠન સચિવ તરીકે જોડાયા. મહાત્મા ગાંધીએ મુંબઈમાં ભારત છોડો ભાષણ આપ્યા બાદ 1942માં તેમને ફરીથી જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.
તેઓ 1946 સુધી જેલમાં રહ્યા હતા. શાસ્ત્રીએ કુલ નવ વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા હતા. તેમણે પુસ્તકો વાંચીને અને પશ્ચિમી ફિલસૂફો, ક્રાંતિકારીઓ અને સમાજ સુધારકોના કાર્યોથી પોતાને પરિચિત કરીને જેલમાં તેમના રોકાણનો ઉપયોગ કર્યો.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીનો પરિવાર Family of Lal Bahadur Shastri :-
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીએ 16 મે, 1928ના રોજ મિર્ઝાપુરના વતની લલિતા દેવી સાથે લગ્ન કર્યા. કુસુમ શાસ્ત્રી, હરિ કૃષ્ણ શાસ્ત્રી, સુમન શાસ્ત્રી, અનિલ શાસ્ત્રી, સુનિલ શાસ્ત્રી અને અશોક શાસ્ત્રી આ દંપતીના ચાર પુત્રો અને બે પુત્રીઓ હતા.સમગ્ર શાસ્ત્રી પરિવાર સામાજિક પહેલોમાં ભાગ લેવાનું ચાલુ રાખે છે અને દેશના વિકાસ અને ઉન્નતિમાં મદદ કરવા ભારતમાં સંબંધિત ફોરમને આકાર આપવામાં સક્રિયપણે સામેલ છે.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીની સ્વતંત્રતા સક્રિયતા Freedom activism of Lal Bahadur Shastri :-
હરીશ ચંદ્ર હાઇસ્કૂલમાં નિષ્કામેશ્વર પ્રસાદ મિશ્રા નામના દેશભક્ત અને પ્રતિષ્ઠિત શિક્ષકથી પ્રેરિત થયા પછી લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીને સ્વતંત્રતા ચળવળમાં રસ પડ્યો. તેમણે તેના ઈતિહાસ અને સ્વામી વિવેકાનંદ, મહાત્મા ગાંધી અને એની બેસન્ટ સહિત અનેક નોંધપાત્ર વ્યક્તિઓના કાર્યો પર સંશોધન કરવાનું શરૂ કર્યું.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીએ જાન્યુઆરી 1921માં ગાંધી અને પંડિત મદન મોહન માલવિયા દ્વારા આયોજિત બનારસમાં જાહેર સભામાં હાજરી આપી હતી, જ્યારે તેઓ દસમા ધોરણમાં હતા. શાસ્ત્રીએ બીજા દિવસે હરીશ ચંદ્ર હાઈસ્કૂલમાંથી પીછેહઠ કરી, મહાત્મા ગાંધીના વિદ્યાર્થીઓને સરકારી શાળાઓમાંથી ખસી જવા અને અસહકાર ચળવળમાં જોડાવા માટેના આહ્વાનથી પ્રેરિત થઈને. તેઓ કોંગ્રેસ પાર્ટીની સ્થાનિક શાખામાં સ્વયંસેવક તરીકે જોડાયા હતા, તેઓ ધરણાં અને સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનોમાં સક્રિયપણે સામેલ થયા હતા.
તેને ઝડપથી પકડવામાં આવ્યો અને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યો પરંતુ બાદમાં તેને છોડી દેવામાં આવ્યો કારણ કે તે હજુ સગીર હતો. જે.બી. ક્રિપલાની, બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીના ભૂતપૂર્વ પ્રોફેસર કે જેઓ ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના સૌથી પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓમાંના એક અને ગાંધીના સૌથી નજીકના અનુયાયીઓમાંથી એક બન્યા, લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના તાત્કાલિક સુપરવાઈઝર હતા.
10 ફેબ્રુઆરી 1921ના રોજ, યુવા સ્વયંસેવકોને તેમનું શિક્ષણ ચાલુ રાખવાની જરૂરિયાતને ઓળખીને, કૃપાલાની અને એક મિત્ર, વી.એન. શર્માએ યુવા કાર્યકરોને તેમના રાષ્ટ્રના વારસામાં શિક્ષિત કરવા માટે રાષ્ટ્રવાદી શિક્ષણ પર કેન્દ્રિત એક અનૌપચારિક શાળાની સ્થાપના કરી અને કાશી વિદ્યાપીઠનું ઉદ્ઘાટન બનારસમાં મહાત્મા ગાંધી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી વિદ્યાપીઠમાંથી 1925માં ફિલસૂફી અને નીતિશાસ્ત્રમાં પ્રથમ-વર્ગની ડિગ્રી સાથે સ્નાતક થનારા પ્રથમ વિદ્યાર્થીઓમાંના એક હતા. તેમને “શાસ્ત્રી” (વિદ્વાન) નું બિરુદ આપવામાં આવ્યું હતું, જે યુનિવર્સિટીમાંથી સ્નાતકની ડિગ્રી હતી, અને પાછળથી તે તેની ઓળખનો ભાગ બની ગયો.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી લાલા લજપત રાયના સર્વન્ટ્સ ઑફ ધ પીપલ સોસાયટી (લોક સેવક મંડળ)ના સભ્ય બન્યા અને ગાંધીના નેતૃત્વમાં મુઝફ્ફરપુરમાં હરિજનોના ભલા માટે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. પાછળથી તેઓ સોસાયટીના પ્રમુખ બન્યા.
મહાત્મા ગાંધીની વિનંતી પર, શાસ્ત્રી 1928માં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસમાં સક્રિય અને પરિપક્વ સભ્ય તરીકે જોડાયા. તેમણે અઢી વર્ષ જેલમાં વિતાવ્યા. બાદમાં, 1937માં, તેમણે યુ.પી.ના સંગઠન સચિવ તરીકે સેવા આપી. સંસદીય બોર્ડ. સ્વતંત્રતા ચળવળમાં વ્યક્તિગત સત્યાગ્રહને સમર્થન આપવા બદલ 1940માં તેમને એક વર્ષ માટે જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા.
8 ઓગસ્ટ, 1942ના રોજ બોમ્બેમાં ગોવાલિયા ટાંકીમાં, મહાત્મા ગાંધીએ ભારત છોડો સંબોધન આપ્યું હતું, જેમાં અંગ્રેજોને ભારત છોડવાની માગણી કરવામાં આવી હતી. લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી, જેઓ એક વર્ષ પછી જેલમાંથી છૂટ્યા હતા, તેઓ અલ્હાબાદ ગયા.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીની રાજકીય કારકિર્દી Political career of Lal Bahadur Shastri :-
ભારતની આઝાદી પછી, લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીને તેમના ગૃહ રાજ્ય ઉત્તર પ્રદેશમાં સંસદીય સચિવ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. કેન્દ્રમાં મંત્રી બનવા માટે રફી અહેમદ કિડવાઈની વિદાય બાદ, તેઓ 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ ગોવિંદ બલ્લભ પંતના મુખ્ય પ્રધાનપદ હેઠળ પોલીસ અને વાહનવ્યવહાર પ્રધાન બન્યા હતા. તેઓ વાહનવ્યવહાર પ્રધાન તરીકે મહિલા કંડક્ટરને નામ આપનારા પ્રથમ હતા.
પોલીસ વિભાગના પ્રભારી મંત્રી તરીકે, તેમણે વિનંતી કરી કે બેકાબૂ ભીડને પાણીના જેટનો ઉપયોગ કરીને વિખેરવામાં આવે, જે તેમણે અધિકારીઓને લાઠીને બદલે ઉપયોગ કરવાની સૂચના આપી. પોલીસ મંત્રી તરીકેના તેમના સમય દરમિયાન, તેમણે 1947માં સાંપ્રદાયિક રમખાણોનો અંત લાવવા તેમજ સામૂહિક સ્થળાંતર અને શરણાર્થી પુનઃસ્થાપનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
વડાપ્રધાન તરીકે જવાહરલાલ નહેરુ સાથે, શાસ્ત્રીને 1951માં અખિલ ભારતીય કોંગ્રેસ સમિતિના મહાસચિવ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. તેઓ ઉમેદવારની પસંદગી પ્રક્રિયા અને જાહેરાત અને ચૂંટણીલક્ષી પ્રયાસોના નિર્દેશનના પ્રભારી હતા. 1952, 1957 અને 1962 ની ભારતીય સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં કોંગ્રેસ પાર્ટીની જંગી જીતમાં તેઓ મુખ્ય વ્યક્તિ હતા.
1952 માં, તેઓ ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભા માટે લડ્યા અને 69% થી વધુ મતો સાથે સોરાઓન ઉત્તર કમ ફુલપુર પશ્ચિમ બેઠક જીતી. 13 મે, 1952 ના રોજ, શાસ્ત્રીને ભારતીય પ્રજાસત્તાકની પ્રથમ કેબિનેટમાં રેલ્વે અને પરિવહન મંત્રી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. 1959 માં, તેમને વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા, અને 1961 માં, તેઓ ગૃહ મંત્રાલયના પ્રધાન તરીકે નિયુક્ત થયા.
પોર્ટફોલિયો વગરના મંત્રી તરીકે શાસ્ત્રીએ 1964માં મેંગ્લોર પોર્ટનો પાયો નાખ્યો હતો.
જ્યારે જવાહરલાલ નેહરુનું 27 મે 1964ના રોજ કાર્યાલયમાં અવસાન થયું. લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી 9 જૂનના રોજ ભારતના બીજા વડાપ્રધાન તરીકે ચૂંટાયા.લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીના વડા પ્રધાન તરીકેના સમયમાં, 1965નું મદ્રાસ હિન્દી વિરોધી આંદોલન થયું હતું. 1963ના અધિકૃત ભાષા અધિનિયમ હેઠળ, એવી દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી કે હિન્દી પ્રાથમિક સત્તાવાર ભાષા હશે. કટોકટી દૂર કરવા માટે, શાસ્ત્રીએ વચન આપ્યું હતું કે જ્યાં સુધી બિન-હિન્દી ભાષી રાજ્યો ઇચ્છે ત્યાં સુધી અંગ્રેજી સત્તાવાર ભાષા રહેશે. શાસ્ત્રીની ખાતરી બાદ તોફાનો અને વિદ્યાર્થીઓની અશાંતિ શમી ગઈ.
શાસ્ત્રીએ નેહરુની સમાજવાદી આર્થિક નીતિઓને આગળ વધારવા માટે કેન્દ્રીય આયોજનનો ઉપયોગ કર્યો. તેમણે ગુજરાતના આણંદમાં અમૂલ દૂધ સહકારીને ટેકો આપ્યો અને દૂધનું ઉત્પાદન અને પુરવઠો વધારવાની રાષ્ટ્રીય ચળવળ, સફેદ ક્રાંતિને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાષ્ટ્રીય ડેરી વિકાસ બોર્ડની સ્થાપના કરી. 31 ઓક્ટોબર, 1964ના રોજ તેઓ કંજરી ખાતે અમૂલ કેટલ ફીડ ફેક્ટરીનું ઉદ્ઘાટન કરવા આણંદ આવ્યા હતા.
શાસ્ત્રીએ સોવિયત સંઘ સાથેના સંબંધોને મજબૂત બનાવતી વખતે નેહરુની બિન-જોડાણની નીતિ જાળવી રાખી હતી. 1962ના ચીન-ભારત યુદ્ધ અને ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લશ્કરી સંબંધોની સ્થાપના બાદ શાસ્ત્રીની સરકાર દેશના સંરક્ષણ બજેટમાં વધારો કરવા સંમત થઈ હતી.
મૃત્યુ death :-
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીનું 11 જાન્યુઆરી, 1966ના રોજ હૃદયરોગના હુમલાને કારણે અવસાન થયું હતું. તેમને 1966માં મરણોત્તર ભારત રત્ન ભારતનો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી એક મહાન પ્રામાણિક અને સક્ષમ વ્યક્તિ તરીકે જાણીતા હતા. તે નમ્ર, સહિષ્ણુ અને આંતરિક શક્તિ સાથે સામાન્ય માણસની ભાષા સમજતા હતા. તેઓ મહાત્મા ગાંધીના ઉપદેશોથી ઊંડે પ્રભાવિત હતા અને તેઓ વિઝનના માણસ પણ હતા જેમણે દેશોને પ્રગતિ તરફ દોરી હતી.
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી વિશે કેટલીક અજાણી વાતો Some unknown facts about Lal Bahadur Shastri :-
– ભારતના બીજા વડા પ્રધાન લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીએ તેમનો જન્મદિવસ મહાત્મા ગાંધી સાથે શેર કર્યો જે 2જી ઓક્ટોબરે છે.
– 1926 માં, તેમને કાશી વિદ્યાપીઠ યુનિવર્સિટીમાં વિદ્વતાપૂર્ણ સફળતાના નિશાન તરીકે ‘શાસ્ત્રી’ પદવી મળી.
– શાસ્ત્રી દિવસમાં બે વાર ગંગા તરીને શાળાએ જતા હતા અને માથા પર પુસ્તકો બાંધતા હતા કારણ કે તે સમયે તેમની પાસે બોટ લેવા માટે પૂરતા પૈસા નહોતા.
– જ્યારે લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી ઉત્તર પ્રદેશના મંત્રી હતા ત્યારે તેઓ પહેલા એવા વ્યક્તિ હતા જેમણે લાઠીચાર્જની જગ્યાએ ભીડને વિખેરવા માટે પાણીના જેટનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
– તેમણે “જય જવાન જય કિસાન” સૂત્ર રજૂ કર્યું અને ભારતના ભવિષ્યને આકાર આપવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી.
– તેઓ જેલમાં ગયા કારણ કે તેમણે ગાંધીજી સાથે સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ વખતે અસહકાર ચળવળમાં ભાગ લીધો હતો, પરંતુ તેઓ હજુ 17 વર્ષના નાના હોવાને કારણે તેમને છોડી દેવામાં આવ્યા હતા.
– આઝાદી બાદ ટ્રાન્સપોર્ટ મિનિસ્ટર તરીકે તેમણે પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટેશનમાં મહિલા ડ્રાઈવર અને કંડક્ટરની જોગવાઈની રજૂઆત કરી હતી.